De onderste steen blijft lekker liggen: de zwijgdeal van Rutte

Op dinsdag 28 oktober ging ik nieuwsgierig naar de boekenwinkel, nog in het magazijn lag ie. Bovenste van een flinke stapel, dat wel, maar nog verre van de boeken top tien of het schap ‘aanraders’ bij de kassa. Toch voelde ik de verbazing en nieuwsgierigheid van de mensen achter mij in de rij, als ze zien wat voor boek ik koop. Het eerste boek dat volledig gaat over de ramp met vlucht MH17. Nog geen drie maanden na de gebeurtenis komt schrijver en journalist Joost Niemöller met zijn boek ‘MH17: de Doofpotdeal.’ Een verzameling van opvallende feiten en belangrijke theorieën, maar een boek dat bovenal een totaal ander licht werpt op de rol van de Nederlandse pers en overheid. “De overheid heeft zich met handen en voeten gebonden aan Kiev, ze kunnen helemaal geen kant meer op met dat hele onderzoek,” aldus Niemöller.dedoofpotdeal

De ramp met vlucht MH17 is nog maar drie maanden geleden, de hele gebeurtenis ligt iedereen nog heel vers in het geheugen. Waarom ben je dan nu toch al begonnen aan een boek erover?
“De reden daarvan heeft eigenlijk alles te maken met die welbekende telefoonopname van die twee figuren die werden afgeluisterd. De een werd voorgesteld als een separatist en de ander als een Rus. In dat gesprek hebben ze het erover dat ze dachten dat ze een militair toestel hadden neergeschoten maar het bleek een burgertoestel te zijn. Toen dacht ik al gelijk, dat vind ik raar. Dat zo snel hierna al een filmpje is waarmee bewezen zou zijn dat die separatisten het hebben gedaan. Dat het ook daadwerkelijk werd gebracht alsof het min of meer al duidelijk zou zijn, dat die separatisten er achter zouden zitten. Iedereen waarmee ik praat over de daders, zegt: ‘Ja maar die separatisten hebben het toch min of meer al toegegeven?’ Maar hoe betrouwbaar is die opname? Ten eerste is het fragment afkomstig van de Oekraïense geheime dienst, het staat op Youtube en we hebben er verder geen officiële bronnen van. Het zit alleen heel diep in de hoofden van de mensen en dan valt het nauwelijks meer uit te wissen. Een van de voornaamste redenen waarom ik begonnen ben met het schrijven van een boek, is dan ook de twijfels die ik had, ik wantrouwde wat ik te horen kreeg. Het frustreerde mij dat er telkens zo eenzijdig bericht werd.”

In zijn boek behandelt Niemöller talloze mogelijke scenario’s. Eén daarvan is de theorie dat vlucht MH17 niet neerstortte door een zogenaamde Buk raket, afgeschoten door separatisten — de theorie die wij in Nederland inmiddels allemaal kennen- maar juist door een aanval van een Oekraïense straaljager. Dit scenario wordt echter nergens in de Nederlandse pers naar voren gebracht, laat staan in de rest van Europa of de Verenigde Staten.

Waarom spreekt de gehele Nederlandse media niet over deze mogelijke optie, zijn ze bang voor het mogelijke antwoord?
“Die mogelijkheid is er wel degelijk. Stel dat het inderdaad een Oekraïense straaljager geweest zou zijn, dat bewust een passagiersvliegtuig uit de lucht geschoten heeft, dan zijn die consequenties natuurlijk enorm. Oekraïne staat op het punt lid te worden van de Europese Unie. Als dan ineens zou blijken dat zo’n land dat juist op weg is naar democratie en een samenwerking met de Europese Unie, zulke dingen doet, dan zouden wij daar natuurlijk nooit mee kunnen leven. We zouden als Nederland niet eens meer in de Europese Unie kunnen zitten als zoiets duidelijk wordt. De gedachte dat 200 Nederlanders zouden zijn omgekomen door toedoen van een land waarmee we samenwerken, die is eigenlijk te verschrikkelijk voor woorden.”

De vergelijking is al meerdere malen voorbij gekomen: de huidige situatie met Rusland en Oekraïne. Daar tegenover Europa en de Verenigde Staten doen herinneringen aan de Koude Oorlog herleven. De houding van de Verenigde Staten tegenover Rusland is de afgelopen jaren dan ook steeds agressiever geworden zo stelt Niemöller, ook op Nederland heeft dat sterk invloed. Alhoewel Rusland al meerdere keren naar buiten is getreden met onderzoeken en bevindingen rondom de vliegtuigramp, wordt dit in het westen telkens resoluut weggezet als Russische propaganda. Toch zijn de onderzoeksresultaten en scenario’s die Rusland presenteert in een statige persconferentie, helemaal niet zo ongeloofwaardig of propagandistisch als iedereen denkt, vindt Niemöller.

Hoe groot acht jij de kans dat Nederland toch nog gaat samenwerken met Rusland aan het onderzoek naar de ramp?
“Hoofdofficier van Justitie Fred Westerbeke gaf maandag een interview met der Spiegel, en die zei daarin toen dat ze aan het onderhandelen zijn om naar Moskou te gaan, om daar te kijken naar die Russische radargegevens en satellietbeelden. Verder vind ik het opvallend dat het kabinet gisternacht om drie uur ’s nachts een brief naar buiten heeft gebracht waarin ze zeggen: voor ons is zowel het scenario van een raket als van een straaljager mogelijk. Dat hebben ze daarvoor nog nooit zo duidelijk gezegd. In zekere zin is dat een opening naar een andere manier van denken. Anderzijds kan het ook schone schijn zijn. Wat betreft het onderzoek kan Nederland namelijk geen kant meer op.”

En daar heeft Niemöller een heikel punt, waar tot voor kort nog bijna niemand ooit over nagedacht zal hebben. Toen Rutte sprak over ‘de onderste steen boven krijgen’, werd daar op vertrouwd. De waarheid zal vroeg of laat naar boven komen. Er is echter een zeer grote kans dat er nooit een dader op een presenteerblaadje aangeboden zal worden. Volgens de regels van het internationaal verdrag waarnaar gehandeld is, heeft het land waar de crash heeft plaatsgevonden recht om het onderzoek te leiden. Het mag echter ook overgedragen worden naar een betrokken land. Dat is in dit geval gebeurd, Nederland heeft het onderzoek in handen. Oekraïne en Nederland hebben daar een overeenkomst over gesloten met daarin voorwaarden, die Oekraïne gesteld kan hebben. Niemand zal ooit te weten komen wat er in die overeenkomst staat. In het ergste geval is zelfs een van die voorwaarden, dat mocht uit het onderzoek blijken dat Oekraïne verantwoordelijk is voor het neerhalen van vlucht MH17, het niet naar buiten mag komen. Wat te nadelig is voor Oekraïne, moet binnen gesloten kring blijven.

Maar hoe is het mogelijk dat de Nederlandse overheid zo’n scenario zou kunnen verkopen aan het Nederlandse volk, de media en bovenal: de nabestaanden?
“In zekere zin is het te verkopen. Maurice de Hond deed een onderzoek twee weken na de ramp, en daaruit bleek dat 78% van de Nederlanders denkt dat de separatisten in Oost Oekraïne vlucht MH17 hebben neergehaald, of dat Rusland er indirect verantwoordelijk voor is. Een fikse meerderheid. Als er dus op de een of andere manier uitkomt dat de separatisten het hebben gedaan, dan zal dat voor velen gelden als bevredigend. In die zin kunnen ze er dus mee weg komen. Uiteindelijk willen we namelijk maar een ding: de slachtoffers moeten zo min mogelijk geleden hebben en er moet een schuldige aangewezen worden. Als je kijkt naar vergelijkbare gebeurtenissen, dan wordt er nooit daadwerkelijk een schuldige veroordeeld. Of dat in dit geval ooit zal gebeuren is dan ook maar de vraag. Het zou zo maar eens twintig of dertig jaar kunnen duren.”

Op 28 oktober lag ‘MH17: de Doofpotdeal’ dus voor het eerst in de winkel. Continu werd Niemöller gebeld door media. Programma’s die hem maar al te graag zagen aanschuiven. Van EenVandaag tot RTL Late Night, maar allemaal zeiden ze af. “Het moment waarop ze vragen: ‘wat staat er eigenlijk in?’, en ik vertel dat ik onder andere het Russische verhaal beschrijf, de media die wat mij betreft hebben gefaald en de deal die het kabinet heeft gesloten, hebben ze plotseling geen interesse meer. Ineens is dan de nieuwswaarde niet meer hoog genoeg of hebben ze toch iets anders.” Hoogst merkwaardig: het allereerste boek dat gaat over MH17 en afgelopen dinsdag is uitgekomen, is niet nieuwswaardig genoeg. Wie zwijgt, stemt toe.

Een gedachte over “De onderste steen blijft lekker liggen: de zwijgdeal van Rutte

  1. Pingback: MH17. De Doofpotdeal | De Nieuwe Realist

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s